Tin thị trường và sản phẩm

ĐIỂM NHẤN

• Châu Âu có thể tăng sản xuất hydro nội địa 
• Xung đột Trung Đông đe dọa nguồn cung amoniac 

Những người ủng hộ hydro và amoniac sạch đang lập luận rằng các loại nhiên liệu thay thế có thể giúp giảm sự phụ thuộc của các quốc gia vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu từ Trung Đông, trong bối cảnh các mục tiêu khí hậu của cả khu vực công và tư dần bị lu mờ.

Hydro xanh và hydro xanh lam vẫn được xem là các giải pháp thay thế phát thải thấp hơn cho hydro “xám” truyền thống—được sử dụng trong sản xuất phân bón và lọc hóa dầu—cũng như nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, theo các đại diện ngành tại hội nghị CERAWeek của S&P Global Energy ở Houston, lập luận dựa trên mục tiêu khí hậu đang dần được thay thế bằng lập luận về đa dạng hóa nguồn cung.

“Cách đây 4–5 năm, đây là một cuộc thảo luận xoay quanh khí hậu,” ông Rik Sneep, Phó Chủ tịch cấp cao của công ty năng lượng và hóa chất tích hợp MOEVE (Tây Ban Nha), cho biết tại một phiên thảo luận ngày 25/3. “Giờ đây, nó thiên về an ninh hơn. Nhưng cuối cùng, mục tiêu vẫn như nhau.”
Cuộc chiến với Iran đã làm gia tăng cảm giác cấp bách.

“Những gì đang diễn ra trên thế giới thật đáng lo ngại,” ông Rick Beuttel, Phó Chủ tịch Tập đoàn Woodside Energy, phụ trách mảng Năng lượng mới, chia sẻ bên lề CERAWeek. “Nhưng đây cũng là thời điểm thích hợp để phát triển các nhà máy amoniac mới, nơi sản phẩm có thể đến thị trường mà không cần đi qua eo biển Hormuz.”

Châu Âu

Nếu xung đột kéo dài, các chuyên gia cho rằng sẽ có một số hệ quả đối với nhiên liệu sạch. Trước hết là nhu cầu tăng đối với nhiên liệu sản xuất trong nước từ năng lượng tái tạo và nhiên liệu sinh học, dù chi phí cao hơn.

Tại Liên minh châu Âu (EU), một số doanh nghiệp sử dụng hydro đã chuyển từ hydro xám sang hydro xanh để tuân thủ các giới hạn phát thải. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU cũng khuyến khích các nhà sản xuất giảm phát thải. Tuy nhiên, thị trường hydro sạch vẫn nhỏ hơn nhiều so với dự báo do chậm trễ về quy định và nhu cầu tự nguyện yếu.

Theo các chuyên gia, tình trạng thiếu hụt nhiên liệu hóa thạch kéo dài có thể mở rộng thị trường này.

“Một ví dụ cụ thể là sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững, không chỉ cho mục tiêu tuân thủ mà còn cho lĩnh vực quốc phòng,” ông Yassir Ghiyati, Giám đốc thương mại của Topsoe, cho biết.

Năng lượng tái tạo cũng có mức giá ổn định hơn so với nhiên liệu hóa thạch, bà Michele Azalbert, Giám đốc hydro của Gentari (công ty con của PETRONAS), nhận định. Ngoài ra, sản xuất nhiên liệu xanh trong nước có thể giúp giảm rủi ro chi phí logistics, vốn đã tăng mạnh ở châu Âu trong đại dịch COVID-19 và xung đột Nga–Ukraine.

“Tôi nghĩ châu Âu vẫn chưa nhận ra những gì sắp xảy ra,” Sneep nói.

Trước xung đột Iran, châu Âu nhập khẩu khoảng 20–25% sản phẩm tinh chế qua eo biển Hormuz, trong khi châu Á phụ thuộc tới 70–80%. Vì vậy, châu Âu có thể tạm thời ít bị ảnh hưởng hơn nếu tuyến này bị gián đoạn.

Bắc Mỹ

Khách hàng tại EU và Nhật Bản—một thị trường tiên phong khác—có thể chuyển sang phụ thuộc nhiều hơn vào Bắc Mỹ thay vì Trung Đông đối với hydro phát thải thấp và các dẫn xuất của nó.

Mặc dù nguồn cung amoniac xanh tại Mỹ còn hạn chế, công ty CF Industries đã bắt đầu xuất khẩu amoniac xanh lam từ nhà máy tại Louisiana, được nâng cấp tích hợp công nghệ thu giữ carbon vào năm 2025.

Woodside Energy cũng đang nhắm tới khách hàng amoniac tại EU. Công ty này vừa khánh thành một nhà máy tại Beaumont, Texas, và dự kiến bắt đầu thu giữ CO₂ từ năm 2027 để sản xuất amoniac “carbon thấp”.

Ban đầu, Woodside dự kiến triển khai từ năm 2026, nhưng tiến độ bị lùi do chờ công ty khí công nghiệp Linde hoàn thành nhà máy hydro cung cấp cho dự án.

“Nếu tôi có amoniac carbon thấp ngay hôm nay, tôi sẽ bán cho châu Âu,” Beuttel nói. “Vì vậy tôi mong họ hoàn thành sớm.”

Tính bền vững của mục tiêu khí hậu

Không phải tất cả chuyên gia đều cho rằng cú sốc nguồn cung năng lượng sẽ thúc đẩy nhiên liệu thay thế.

Ngay khi CBAM được triển khai vào tháng 1, ngành nông nghiệp EU đã phản đối việc áp thuế đối với nhập khẩu amoniac do lo ngại thiếu phân bón.

“Giá amoniac sẽ còn tăng khi nguồn LNG bị hạn chế,” ông Roman Kramarchuk, Trưởng bộ phận phân tích chính sách của S&P Global Energy, nhận định. “Các nhà hoạch định chính sách có thể phải tạm dừng các mục tiêu tham vọng trong ngắn hạn để đảm bảo mùa vụ và an ninh lương thực.”

Công ty khí công nghiệp Air Liquide đã giảm tốc chiến lược năng lượng sạch tại Mỹ. Dự án hydro và amoniac xanh lam với ExxonMobil tại Texas đã bị hoãn vào cuối năm 2025 do thiếu khách hàng cam kết.

Ngoài ra, nhiều dự án “trung tâm hydro” được chính quyền Mỹ tài trợ trước đây cũng đang bị đình trệ do thay đổi chính sách.

Tuy vậy, Air Liquide vẫn tiếp tục phát triển hydro sạch tại châu Âu, nơi chuyển dịch năng lượng vẫn là ưu tiên lớn. Nhật Bản cũng duy trì hỗ trợ mạnh mẽ đối với amoniac carbon thấp.

Tuy nhiên, khủng hoảng Trung Đông có thể làm thay đổi sự cân bằng giữa tính bền vững, chi phí và an ninh năng lượng.

“Đảm bảo nguồn cung năng lượng cho châu Âu hiện nay có thể quan trọng hơn cường độ carbon,” ông Adam Peters, CEO Air Liquide Bắc Mỹ, nhận định.

Tác động lâu dài đối với đầu tư vào nhiên liệu sạch vẫn chưa rõ ràng và phụ thuộc vào thời gian kéo dài của khủng hoảng.

“Tôi nghĩ đây là câu hỏi lớn mà chưa ai có câu trả lời,” Peters nói.

Trong khi đó, một số ý kiến cho rằng lo ngại về an ninh năng lượng sẽ tiếp tục gia tăng.

“Tôi có cảm giác thế giới đang trở nên bất ổn hơn,” bà Clara Bowman, COO của HIF Global, nhận định. “Hy vọng mọi thứ sẽ ổn định, nhưng hiện tại xu hướng chưa cho thấy điều đó.”