Tin thị trường và sản phẩm

Tổng hợp: Bảo Hiền

Từ cuối năm 2026, các doanh nghiệp xuất khẩu cao su tự nhiên và sản phẩm từ cao su, trong đó có lốp xe, sang Liên minh châu Âu (EU) sẽ phải chứng minh nguyên liệu không liên quan đến phá rừng nếu muốn tiếp tục tiếp cận thị trường này. Quy định mới được đánh giá sẽ tác động đáng kể đến chuỗi cung ứng cao su toàn cầu, trong đó có Việt Nam - một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu cao su lớn trên thế giới.

Yêu cầu trên nằm trong Quy định Chống phá rừng của EU (EU Deforestation Regulation - EUDR). Theo quy định, doanh nghiệp phải chứng minh cao su tự nhiên hoặc sản phẩm chứa cao su được sản xuất từ các khu vực không bị phá rừng sau ngày 31/12/2020, đồng thời tuân thủ pháp luật của quốc gia sản xuất. Điều này đồng nghĩa toàn bộ chuỗi cung ứng phải có khả năng truy xuất nguồn gốc từ vùng trồng đến sản phẩm cuối cùng.

Cao su là một trong bảy nhóm hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh của EUDR, cùng với gỗ, dầu cọ, đậu nành, cà phê, ca cao và gia súc. Theo các tổ chức quốc tế, ngành sản xuất lốp xe hiện tiêu thụ khoảng 70% lượng cao su tự nhiên trên toàn cầu, vì vậy sẽ là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ quy định mới.

Phần lớn nguồn cung cao su tự nhiên hiện đến từ khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trong đó Thái Lan, Indonesia và Việt Nam là ba quốc gia sản xuất lớn nhất. Với Việt Nam, EU là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng đối với nhiều sản phẩm cao su và lốp xe, khiến yêu cầu tuân thủ EUDR trở thành vấn đề mà doanh nghiệp không thể bỏ qua.

Doanh nghiệp còn hơn một năm để chuẩn bị

Sau nhiều lần điều chỉnh, EU dự kiến bắt đầu áp dụng EUDR đối với doanh nghiệp lớn và vừa từ ngày 30/12/2026. Doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ sẽ có thêm sáu tháng để đáp ứng các yêu cầu của quy định.

Dù vậy, một số quốc gia thành viên EU vẫn đề xuất kéo dài thời gian chuyển tiếp nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp và cơ quan quản lý hoàn thiện hệ thống thực thi. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp không nên chờ đến khi quy định có hiệu lực mới bắt đầu chuẩn bị.

Truy xuất nguồn gốc trở thành lợi thế cạnh tranh

Theo các chuyên gia trong ngành cao su, EUDR đang thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư mạnh hơn vào hệ thống truy xuất nguồn gốc và số hóa chuỗi cung ứng. Những đơn vị có thể chứng minh rõ nguồn gốc hợp pháp của nguyên liệu sẽ có nhiều lợi thế hơn khi tiếp cận thị trường châu Âu.

Thách thức lớn nhất nằm ở việc khoảng 85% sản lượng cao su tự nhiên trên thế giới được sản xuất bởi các hộ nông dân nhỏ lẻ. Điều này khiến việc thu thập dữ liệu về vùng trồng, quản lý thông tin chuỗi cung ứng và xác minh nguồn gốc nguyên liệu trở nên phức tạp hơn nhiều so với các ngành sản xuất tập trung.

Để đáp ứng EUDR, nhiều doanh nghiệp đang triển khai các giải pháp số hóa như định vị GPS vùng trồng, xây dựng cơ sở dữ liệu nguyên liệu và tăng cường phối hợp với nông hộ, cơ sở thu mua, chế biến cũng như các đơn vị xuất khẩu. Những hệ thống này không chỉ phục vụ yêu cầu của EU mà còn giúp nâng cao tính minh bạch và khả năng quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng.

Theo giới chuyên môn, EUDR không chỉ là một quy định về môi trường mà còn đang định hình lại cách ngành cao su vận hành. Trong bối cảnh người tiêu dùng và các thị trường lớn ngày càng coi trọng phát triển bền vững, khả năng truy xuất nguồn gốc được xem sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu trong những năm tới.

Nguồn tham khảo
1. Mongabay. Tiremakers ready to roll with EUDR, but repeated delays frustrate industry, ngày 19/5/2026.
2. Yale Environment 360. How Mounting Demand for Rubber Is Driving Tropical Forest Loss.
3. Mongabay. Are your tires deforestation-free? Even their makers can't tell, report finds, ngày 27/3/2025 (dẫn báo cáo của Zoological Society of London).